Lüks Magazin Haberleri – Lüks Magazin Dergisi

 
 
 
 
 


Sangiovese

0
Eklenme Tarihi: March 7, 2013 TUTKU
chianti-classico-gallo-nero

SANGIOVESE

‘Zeus’un Kanı’ lakabına yakışır şaraplar yaratan üzüm

 ‘Yemesi acı, ama lezzetli ve şarapsı’ diye tanımlamışlar 16’ncı yüzyılda sangiovese’yi… Lakabını keşişler bulmuş; Latince ‘Sanguis Jovis’, Türkçesi ‘Zeus’un Kanı’… Yemeye değil içmeye uygun bir üzüm sangiovese… Toskana’dan Yeni Dünya’ya yayılan, damakta iz bırakan şaraplara imza atıyor.

 

 Çoğunlukla orta veya tam gövdeli, yüksek tanenli ve yüksek asitli şaraplar ortaya çıkaran bir üzüm sangiovese. Bu sebeple yıllandırmaya uygun kırmızı şaraplarda iyi sonuç veriyor. En tipik aromaları; kiraz, erik, toprak, domates ve çay…

 

 Sangiovese şarapları Anadolu mutfağının salça ve domates sos içeren et yemekleriyle Kars gravyeri, Bergama tulumu, Trakya eski kaşarı gibi peynirlerle oldukça lezzetli birliktelikler sağlar.

 

Eğer nebbiolo İtalyan üzümlerinin ‘kralı’ysa, sangiovese ‘kraliçesi’ olmalı. Adı ilk olarak 16’ncı yüzyılda İtalyan agronom (bilimsel tarım uzmanı) Giovan Vettorio Soderini’nin çalışmalarında ‘sangiogheto’ olarak geçiyor: “Il Sangiogheto, aspro a mangiare, ma sugusso e pienissimo di vino”; yani “Sangiogheto, yemesi acı, ama lezzetli ve şarapsı…”
Sangiovese yetiştirilen en önemli bölge Toskana olmakla birlikte İtalya’nın hemen hemen her yerinde yetiştirilen bu siyah üzüm çeşidinin adı Latince ‘Sanguis Jovis’ten (Zeus’un Kanı) geliyor. Bu isim, Rimini yakınlarındaki Santarcangelo di Romagna keşişleri tarafından verilmiş.
Birçok üzüm yetiştirildikleri bölgelerde farklı isimler alır. Aynı durum sangiovese için de söz konusu. ‘Brunello’, ‘prugnolo gentile’, ‘morellino’, ‘nielluccio’ bu isimlerden bazıları…
Sangiovese,  çoğunlukla orta veya tam gövdeli, yüksek tanenli ve yüksek asitli şaraplar ortaya çıkaran bir üzüm. Bu özellikleri sebebiyle de uzun süre olgunlaştırılmaya uygun kırmızı şaraplar için tercih edilir. En tipik aromaları; kiraz, erik, toprak, domates ve çaydır.

CHIANTI VE DİĞERLERİ
Bu üzümden üretilen en ünlü şarap ‘Chianti DOCG’dir. Chianti Toskana’da yer alan bir alt bölgenin adı… Avrupa ülkelerinde, diğer ülkelerden farklı olarak, üzümler bölgeyle tescillidir. Yani hangi bölgede hangi üzümün yetiştirilebileceği ve şarabın alacağı isim kanunlarla belirlenmiştir. Etiketinde Chianti DOCG, Chianti Classico DOCG yazan şarapların tamamı sangiovese üzümünden üretilir. Bu türün en iyileri Chianti Classico Riserva’lardır. Buradaki ‘Riserva’ sözcüğü  şarabın meşe fıçılarda olgunlaştırıldığını anlatır. Chianti Classico şaraplarının boyun kısmındaki ‘Siyah Horoz-Gallo Nero’ sadece bu bölgeye özel bir simgedir. Diğer Chianti şaraplarında kullanılamaz.
‘Chianti’ler ise bu şarapların en ucuzlarıdır. Sepetli ‘Fiasco’ adlı şişeler en tipik şişelerdir. Ancak bu tip şişelerde hep en düşük kalitedeki şaraplar bulunduğundan bugün dilimize de yerleşmiş olan, ‘beklenenin altında’, ‘beklenenden başarısız’ anlamlarında kullandığımız fiyasko sözcüğünün de kaynağıdır. Bu sebeple uygun fiyatlı ama içilebilir kalitede basit bir Chianti satın almak istiyorsanız ‘Fiasco’lardan uzak durmalısınız.
Toskana’da sangiovese’den üretilen diğer önemli şaraplar Montalcino isimli küçük bir kasabanın yüksek fiyatlı ‘Brunello di Montalcino’su ve Montepulciano’nun  makul fiyatlı ‘Vino Nobile di Montepulciano’sudur.

‘SUPER-TUSCAN’… CABERNET SAUVİGNON İLE EVLİLİK!
1948’lerin başında Maremma’da yer alan Tenuta San Guido, hobi olarak ilk defa  cabernet sauvignon yetiştirmeye başlamıştır. 1970’li yılların başında Chianti’lerin popülaritesinin düşmesi ve dünyada Fransız kökenli üzümlerden üretilen şarapların hızla artmasından etkilenen bazı büyük üreticiler Tiren Denizi kıyısında yer alan bölgede cabernet sauvignon, merlot gibi üzümleri yetiştirmeye yöneldiler. Ancak bu üzümler bölge kanunlarında yer almadığından şaraplar uzun bir süre ‘vino da tavola’ (sofra şarabı) olarak, yani en alt kategoride adlandırıldı. Ama bu şaraplar bugün tüm dünyada en önemli şaraplar arasında ve kategorileri DOC üst seviyesine çıkartıldı. Bolgheri DOC, Montecucco DOC ve Val di Cornia DOC Super-Tuscan alt bölgelerinin en önemlileridir. Bu bölgelerde oldukça butik hacimlerde yüksek kaliteli şaraplar üretilmektedir. Çoğunlukla da içerinde az miktarda da olsa sangiovese üzümü bulunmaktadır. Morellino di Scansano DOCG ise deniz kenarındaki bu bölgeler arasında Sangiovese geleneğini en yoğun sürdüren bölgedir.

YENİ DÜNYA ŞARAPLARINA YAKIŞTI
Sangiovese İtalya dışında pek fazla yetiştirilen üzümlerden olmamakla beraber ülkemizde ve bazı Yeni Dünya ülkelerinde de yetiştiriliyor. ABD’nin İtalyan nüfusu yoğun bağcılık bölgelerinde, örneğin California’da karşımıza çıkıyor. Burada Napa ve Sonoma bölgelerinde toplam bağ alanı 890 hektara ulaşıyor. Avustralya’da ise gün geçtikçe daha da popüler olan sangiovese’den, Meksika, Şili, Arjantin ve Güney Afrika Cumhuriyeti’nde de şarap üretiliyor.
Türkiye’de ise Manisa, İzmir ve Trakya’da yetiştiriliyor. Kayra, Gülor ve LA bu üzümden kayda değer şaraplar üretti.

BÖLGENİN ŞARABINA EN ÇOK
YÖRESEL TATLAR YAKIŞIR
Yemek şarap uyumunun “Bölgenin yemeği, bölgenin şarabıyla uyum sağlar” kuralı adeta sangiovese için yazılmış gibidir. Sangiovese’nin orta gövdeli, yüksek asitli ve meyvemsi yapısı neredeyse İtalyan yemeklerinin tamamıyla kusursuz uyum sağlar. Özellikle domates sos da içeren makarna ve pizzalar, bölgeye özel ‘Floransa usulü bonfile’ gibi az pişmiş etlerle, şarküteri tipi breasola, prosciutto gibi atıştırmalıklarla, parmesan, pecorino gibi sarı sert peynirlerle içilmesi lezzetine lezzet katar. Tabii bu diğer ülke ya da Anadolu mutfağıyla eşleşmez demek değildir. Anadolu mutfağının salça ve domates sos içeren et yemekleriyle Kars gravyeri, Bergama tulumu, Trakya eski kaşarı gibi peynirlerle oldukça lezzetli birliktelikler sağlar.

EN İYİ REKOLTELER
Toskana demek Sangiovese demek malum. Bu bölge ve bu üzüm için son 15-20 yıla baktığımızda uzmanların özellikle 1999, 2001, 2004 ve 2006 rekoltelerine ait şaraplara dikkat çektiğini görebiliyoruz.

EN İYİ ÜRETİCİLER…
Burada önerdiğimiz şaraplardan bir kısmı Türkiye’de bulabilirken, maalesef diğer kısmını yurtdışı seyahatlerinizde bulma imkanınız olacaktır. Ama listedeki üreticiler sangiovese için ‘en iyi üreticiler’dir. Özellikle bu üreticilerin, yukarıda belirttiğimiz rekoltelerine ait şaraplarını bulabilirseniz, işte o zaman iyi sangiovese örnekleri tadıyorsunuz demektir.

 

Tablo… Tablo…

10 KLASİK TOSKANA KIRMIZISI

Ruffino Il Ducale Chianti Classico Riserva
Biondi Santi Sassoaloro
Castello di Brolio Chianti Classico
Castellare I sodi di San Niccolo
Isole e Olena Cepparello
Frescobaldi Chianti Rufina Montesodi
Fontodi Flaccianello
Monte Bernardi Sa’etta
Castello di Volpaia Coltassala
RiecineLa Gioia

5 YENİ DÜNYA SANGIOVESE ÖRNEĞİ

Bouchard Finlayson Hannibal (Güney Afrika)
Coriole McLaren Vale Sangiovese (Avustralya
Dalle Valle  Napa Valley Pietre Rosse (California)
Seghesio Omaggio (California)
Kayra Vintage Sangiovese 2007 (Türkiye) (*Bu rekolteden sonra tekrar üretilmedi)

 

Kutu… kutu…

Vino da Tavola, IGP, DOC, DOCG?..

Yazı boyunca kullanmak durumunda kaldığımız bu terimler İtalyan şaraplarının hiyerarşik sınıflandırmasını anlatır. Sadece Toskana ya da Sangiovese için değil, İtalya’daki tüm şaraplarda bu terimleri etiketlerdeki görmeniz mümkün. Basit bir şekilde anlatmak gerekirse üretim miktarı en çok olandan en az olana doğru sıralanmıştır.

Vino da Tavola: Sofra Şarabı manasına gelmektedir. En yüksek hacimli, en ucuz olan kategoridir.

IGP (Indicazione Geographica Protetta) ya da IGT: Coğrafi bölgesi korunmuş anlamındadır. Çoğunlukla yüksem hacimli, makul fiyatlı şaraplardır.

DOC (Denominazione di Origine Controllata) ve DOCG (Denominazione di Origine Controllata e Garantita - Kökeni kontrol edilmiş ve korunmuş): Daha düşük hacimli ve makul fiyatlıdan yüksek fiyatlıya kadar geniş bir yelpazede şaraplar bulunur.